Bolesław Nagay
prof. dr hab. Bolesław Nagay (1925–2004) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Miejsce spoczynku |
cmentarz Centralny w Szczecinie |
Zawód, zajęcie |
chirurg, nauczyciel akademicki |
Tytuł naukowy | |
Alma Mater | |
Odznaczenia | |
|
Bolesław Jan Nagay (ur. 27 stycznia 1926 we Lwowie[1], zm. 8 stycznia 2014 w Szczecinie[2][3]) – polski profesor nauk medycznych w zakresie chirurgii ogólnej i chirurgii ręki[4], nauczyciel akademicki
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Bolesław Nagay urodził się w rodzinie Stanisława i Balbiny z domu Hess[5]. Do szkoły uczęszczał we Lwowie. Podczas II wojny światowej kontynuował naukę w szkole handlowej. Od 1942 prowadził działalność konspiracyjną (używał pseudonimów „Lach” i „Leopold”). W 1943 podjął pracę jako laborant w Instytucie Beringa[6] przy produkcji szczepionki przeciwtyfusowej metodą Weigla. Po maturze zdanej w sierpniu 1945 studiował na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Gdańsku. W 1948 ożenił się ze studentką medycyny, Kamillą Pawlak, z którą miał trzech synów (Zbigniew, Tomasz i Leszek[7]). Po uzyskaniu absolutorium (1950) otrzymał pracę jako zastępca młodszego asystenta w I Klinice Chirurgicznej pod kierunkiem Stanisława Nowickiego[8], a później Kazimierza Dębickiego. Tam przeprowadził swoją pierwszą samodzielną operację usunięcia wyrostka robaczkowego. W ramach odbywania służby wojskowej w 1951 został zatrudniony w 118 Wojskowym Szpitalu Garnizonowym w Koszalinie. Pracował tam do 1955, dorabiając ponadto na pogotowiu ratunkowym[9]. Następnie przeniósł się do Szpitala Miejskiego w Koszalinie, po czym wrócił na Oddział Chirurgii Ogólnej na terenie dawnego szpitala wojskowego. W 1959 po zdobyciu tytułu specjalisty z chirurgii ogólnej II stopnia został zastępcą ordynatora. W 1964 został zatrudniony w II Klinice Chirurgii Ogólnej Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie na stanowisku starszego asystenta, a następnie adiunkta. Tutaj ukierunkował swoje zainteresowania chirurgią ręki. W 1977 objął kierownictwo II Kliniki Chirurgii Ogólnej w Instytucie Chirurgii PAM, a po pięciu latach utworzył z niej Klinikę Chirurgii Ogólnej i Chirurgii Ręki PAM. W tym samym czasie zainicjował wprowadzenie w klinice ostrych dyżurów dla urazów ręki, co było nie tylko wyrazem jego zawodowej pasji, ale także istotnym krokiem w rozwoju chirurgii urazowej i naprawczej ręki w Polsce[10][9]. W 1996 przeszedł na emeryturę, ale do końca życia pracował jako biegły Zakładu Medycyny Sądowej PUM w Szczecinie[5].
Bolesław Nagay został pochowany 11 stycznia 2014 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie[3].
Praca naukowo-dydaktyczna
[edytuj | edytuj kod]Bolesław Nagay w 1964 otrzymał stopień doktora nauk medycznych w Akademii Medycznej w Gdańsku[11] po obronie dysertacji Badania doświadczalne nad możliwością powstawania stanów trombolitycznych w przypadkach stosowania penicyliny krystalicznej i penicyliny-depot[5]. Doktorem habilitowanym został w 1974[1]. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 1986[1]. Zainteresowania naukowe Bolesława Nagaya obejmowały chirurgię jamy brzusznej, chirurgię urazową i chirurgię ręki[9]. Jego praca dotycząca układu anatomicznego podprzeponowych gałęzi nerwów błędnych stała się podstawą do rozpracowania i wprowadzenia w klinice wszystkich typów wagotomii w leczeniu choroby wrzodowej dwunastnicy. W dziedzinie chirurgii narządów jamy brzusznej opublikował prace dotyczące przetok żołądkowych, niedrożności pooperacyjnej skrętu esicy, leczenia wielkich przepuklin brzusznych, ropni wątroby i nowotworów jamy brzusznej[10]. Na temat chirurgii urazowej opublikował 13 prac, w tym monografię napisaną opracowaną na podstawie obszernego materiału 64 tys. historii chorób i 1170 urazów czaszkowo-mózgowych. Praca ta wykonana była we współpracy z Wydziałem Nauk Medycznych PAN i stała się jednym z elementów decyzji wprowadzenia obowiązkowych kasków dla motocyklistów[5]. W gdańskim szpitalu podczas operacji złamania uda wymyślił i opracował nowy model prowadnicy do gwoździ śródszpikowych Küntschera, dzięki czemu ok. 4-krotnie udało mu się skrócić czas operacji (z 2 ponad godzin do 35 min)[5]. Najważniejszym obszarem zainteresowań była chirurgia ręki – profesor był wizjonerem tej dziedziny medycyny i jej rosnącego znaczenia[9]. W 1983 objął kierownictwo I Kliniki Chirurgii PAM w Szczecinie i jeszcze bardziej rozwinął prace z zakresu chirurgii ręki. Liczne prace z tej dziedziny z najważniejszą o dwuetapowym leczeniu najcięższych postaci przykurczu Dupuytrena, wprowadzenie w Polsce metody dwuetapowej rekonstrukcji ścięgien zginaczy, liczne modyfikacje techniki operacji rąk stanowiły jego pionierskie osiągnięcia[12]. Jednym z osiągnięć, które stało się kamieniem milowym w rozwoju chirurgii ręki, była pierwsza na Pomorzu Zachodnim udana retransplantacja ręki u radzieckiego robotnika pracującego w Szczecinie (przy rozładunku dostarczonych z ZSRR części domów tzw. leningradów). Za to osiągnięcie chirurg został odznaczony Złotą Honorową Odznaką Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej[5]. Dorobek naukowy obejmuje ponad 120 publikacji w czasopismach medycznych oraz aktywne uczestnictwo w krajowych i zagranicznych konferencjach, sympozjach, a także 2 patenty. Wypromował kilkunastu doktorów, wychował liczne grono chirurgów[5].
Działalność społeczna
[edytuj | edytuj kod]Bolesław Nagay był aktywnym działaczem społecznym od najmłodszych lat[10]. Jeszcze podczas studiów wstąpił do młodzieżowej organizacji PSL Stanisława Mikołajczyka ZWM „Wici”, zostając przewodniczącym koła akademickiego organizacji. Od 1960 należał do Stronnictwa Demokratycznego, a następnie Unii Wolności. Ponadto aktywnie uczestniczył w pracach towarzystw naukowych. Od 1956 należał do Towarzystwa Chirurgów Polskich[13], był przewodniczącym Oddziału Szczecińskiego (1993-1995)[12] oraz do Polskiego Towarzystwa Ortopedów i Traumatologów - był delegatem Sekcji Chirurgii Ręki. Mocno angażował się także w organizowanie pomocy charytatywnej dla mniejszości polskiej we Lwowie[14].
Wybrane publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Badania doświadczalne i kliniczne nad możliwością zastosowania pogrążonych wszczepów w chirurgii naprawczej ścięgien. Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie, Szczecin 1974 (rozprawa habilitacyjna)
- Urazy rąk - problem społeczny i ekonomiczny. „Zdrowie Publiczne” 1982, 93, 323
- Sprawność chwytna ręki po zmodyfikowanej operacji Parksa w nieodwracalnych uszkodzeniach nerwu łokciowego (wsp. B. Mikee, J. Chojnacki, Z. Deskur, K. Szlęzak). „Polish Hand Surgery” 1984, 2 (20)
- Uszkodzenie długiego zginacza kciuka (wsp. Z. Deskur, A. Kucharski, S. Jaroszewicz, K. Szlęzak). „Polish Hand Surgery” 1985, 1–5,
- Zarys postępowania w świeżych obrażeniach rąk. Skrypt dla studentów PAM. Wyd.1, 67 ss. Szczecin 1987
- Petardowe uszkodzenia rąk. [w:] XXVIII Zjazd Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego, Szczecin 1990.
- Two-stage operation. w: Dupuytren’s disease-biology and treatment, red. R.M. McFerlane, D.A. Grouther, M.H. Flint, wyd. 1, London 1990
- Przykurcz Dupuytrena: etiopatogeneza – epidemiologia – klinika (wsp. Z. Deskur). „Polski Przegląd Chirurgiczny” 1992, 2 (64)
- Otwarta fasciotomia jako zabieg samodzielny lub wstępna operacja ciężkich postaci przykurczu Dupuytrena (wsp. H. Staniewski, Z. Deskur, M. Bednarski), „Polish Hand Surgery” 1993, 1 (18)
- Wlelotkankowe obrażenia rąk - trudne zagadnienia w chirurgii ręki. (wsp. Z. Deskur, M. Bednarski). „Polish Hand Surgery” 1994, 19, 17
- Chirurgia ręki. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 1996
- Postępujący pourazowy przykurcz mięśni zginaczy palców rąk (wsp. Z. Deskur). „Chirurgia Narządu Ruchu” 1997, supl. 1
- Kompleksowa ocena niektórych metod operacyjnych odtwarzających czynność ręki po pourazowym nieodwracalnym uszkodzeniu nerwów promieniowego i łokciowego. „Chirurgia Narządu Ruchu” 1997, supl. 1
- 30 lat operacyjnego leczenia przykurczu Dupuytrena (wsp. Z. Deskur, P. Prowans, M. Bednarski). „Polish Hand Surgery” 1998, 2, 37-40
- Kompendium Chirurgii Ogólnej. Pomorska Akademia Medyczna w Szczecinie, Szczecin 1998, 242 ss.
- Zaopatrywanie pourazowych ubytków tkanek w obrębie kończyny górnej za pomocą sieci większej (wsp. P. Prowans, Z. Deskur, W. Brzeziński). „Polski Przegląd Chirurgiczny” 1998, 1 (70)
- The use greater omentum as a reconstructive material – 14 years of experience (wsp. P. Prowans, A. Żyluk, W. Jagielski, Z. Niedźwiedź, I. Walaszek). „Magyar Traumatologia, Ortopedia, Kezsebeszet, Plasztikai Sebeszet” 2004, 2 (47), s. 262
Odznaczenia[5][15][1]
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
- Złoty krzyż Zasługi
- Medal Komisji Edukacji Narodowej
- Odznaka Gryfa Pomorskiego
- Złota Honorowa Odznaka Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej
- Tytuł Pioniera Chirurgii Ręki - przyznany przez Światową Federację Chirurgii Ręki (Vancouver, 1998)
- Tytuł Nieprzeciętny '98 za aktywność społeczną - otrzymany od redakcji Głosu Szczecińskiego (1998)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Encyklopedia Szczecina. Wydanie jubileuszowe z okazji 70-lecia polskiego Szczecina. Red. Tadeusz Białecki. Szczecińskie Towarzystwo Kultury Szczecin 2015, s. 617. ISBN 978-83-942725-0-0
- ↑ Nekrolog w „Gazecie Wyborczej” z 10.01.2014 (dostęp 19.10.2023)
- ↑ a b Bolesław Nagay – lokalizacja grobu na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie (dostęp 30.11.2024)
- ↑ Prof. dr hab. Bolesław Nagay, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2024-12-02] .
- ↑ a b c d e f g h Radosław Ptaszyński, Magdalena Żukowska: Bolesław Nagay (1926–2014). Szkic do portretu chirurga. „Przegląd Zachodniopomorski” 34, 2, 2019, s. 79-98
- ↑ Marian Kłapkowski. Wykaz osób zatrudnionych w Instytucie prof. Rudolfa Weigla w latach niemieckiej okupacji Lwowa (lipiec 1941 – lipiec 1944), s. 18 (dostęp 19.10.2023)
- ↑ Leszek Nagay na portalu ZNANY LEKARZ (dostęp 03.06.2024)
- ↑ Stanisław Nowicki (1893–1972) -– pionier chirurgii naczyniowej w Polsce. „Acta Angiol.” 2012, 18, 3 s. 124–126 (dostęp 28.02.2024)
- ↑ a b c d Biogram w dziale Zasłużeni dla chirurgii ręki witryny Polskie Towarzystwo Chirurgii Ręki (dostęp 19.10.2023)
- ↑ a b c Paweł Szlarb, Piotr Prowans. Prof. dr hab. n. med. Bolesław Nagay (1926–2014). „Biuletyn Informacyjny” PAM 2014, 1 (83), s. 37-39 (dostęp 30.11.2024)
- ↑ Encyklopedia Szczecina. T. I. (A-O) Red. Tadeusz Białecki. Uniwersytet Szczeciński Szczecin 1999, s.644. ISBN 83-7241-089-5
- ↑ a b Piotr Czarnecki, Michał Górecki. Historia Sekcji Chirurgii Ręki Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego oraz Towarzystwa Chirurgii Ręki. „Acta Medicorum Polonorum” 2021, 11, 2, s. 167-174 (dostęp 30.11.2024)
- ↑ Polskie Towarzystwo Chirurgiczne (dostęp 19.10.203)
- ↑ Złota Księga Nauki Polskiej 2000. Naukowcy przełomu wieków. Red. K. Pikoń. Wydawnictwo Helion Gliwice 2001, s. 353. ISBN 83-7197-432-9
- ↑ Trylogia 60-lecia Pomorskiej Akademii Medycznej. Oni tworzyli Uczelnię. Poczet profesury i kierowników akademickich pod red. Ireneusza Kojdera”. Tom 1 (Ł-Ż) Wyd. PAM Szczecin 2008, s. 91. ISBN 978-83-61517-01-6
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Encyklopedia Szczecina. T. I. (A-O) Red. Tadeusz Białecki. Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 1999, s.644. ISBN 83-7241-089-5
- Złota Księga Nauki Polskiej 2000. Naukowcy przełomu wieków. Red. K. Pikoń. Wydawnictwo Helion Gliwice 2001, s.353. ISBN 83-7197-432-9
- Trylogia 60-lecia Pomorskiej Akademii Medycznej. Oni tworzyli Uczelnię. Poczet profesury i kierowników akademickich pod red. Ireneusza Kojdera”. Tom 1 (Ł-Ż) Wyd. PAM Szczecin 2008, s.91. ISBN 978-83-61517-01-6
- Nekrolog w „Gazecie Wyborczej” z 10.01.2014 (dostęp 30.11.2024)
- Encyklopedia Szczecina. Wydanie jubileuszowe z okazji 70-lecia polskiego Szczecina. Red. Tadeusz Białecki. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, Szczecin 2015, s.617. ISBN 978-83-942725-0-0
- Biogram w dziale Zasłużeni dla chirurgii ręki witryny Polskie Towarzystwo Chirurgii Ręki (dostęp 30.11.2024)
- Radosław Ptaszyński, Magdalena Żukowska: Bolesław Nagay (1926–2014). Szkic do portretu chirurga. „Prz. Zachod.” 2019, 34, 2, s.79-98 (dostęp 30.11.2024)
- Paweł Szlarb, Piotr Prowans. Prof. dr hab. n. med. Bolesław Nagay (1926–2014). „Biul. Inf. PAM” 2014, 1 (83), s.37-39 (dostęp 30.11.2024)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Elżbieta Skórska. Bolesław Nagay. Encyklopedia Pomorza Zachodniego pomeranica.pl (dostęp 30.11.2024)
- Urodzeni w 1926
- Polscy chirurdzy
- Polscy lekarze
- Zmarli w 2014
- Pochowani na cmentarzu Centralnym w Szczecinie
- Ludzie związani ze Szczecinem
- Ludzie nauki związani ze Szczecinem
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Odznaką Honorową Gryfa Pomorskiego
- Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej