Czatkowiella
Czatkowiella | |||
Borsuk-Białynicka i Evans, 2009 | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rodzaj |
Czatkowiella | ||
Gatunki | |||
|
Czatkowiella – rodzaj długoszyjego archozauromorfa żyjącego pod koniec wczesnego triasu na terenach współczesnej Europy. Został opisany w 2009 roku przez Magdalenę Borsuk-Białynicką i Susan E. Evans w oparciu o niemal kompletną prawą kość szczękową (ZPAL RV/100) odkrytą na stanowisku Czatkowice 1 w Czatkowicach (obecnie osiedle w Krzeszowicach). Oprócz holotypu odnaleziono również szczątki co najmniej kilku innych osobników. Wiek osadów krasowych, z których wydobyto skamieniałości, datuje się na początek późnego oleneku[1].
Pod względem budowy Czatkowiella przypomina wczesne archozauromorfy, zwłaszcza klasyfikowane tradycyjnie w grupie Prolacertiformes (prawdopodobnie parafiletycznej), od których różni się trójgłowymi żebrami niektórych przednich kręgów tułowiowych – w odróżnieniu od lepidozauromorfów z grupy Kuehneosauridae żebra te nie były przymocowane do zakończeń wydłużonych wyrostków poprzecznych. Kręgi szyjne były wydłużone – ich długość dwukrotnie przekraczała wysokość. Kość ramienna miała prawdopodobnie 10–30 mm długości; cechowała się ona obecnością foramen entepicondylare, co odróżnia ją od kości ramiennych innych archozauromorfów[1]. Z tego względu Ezcurra i in. (2014) sugerują, że kości ramienne przypisywane do Czatkowiella mogą należeć do gadów niebędących archozauromorfami (zwłaszcza, że ze stanowiska w Czatkowicach znane są również skamieniałości przedstawicieli innych grup gadów)[2]. Czaszka mierzy przeciętnie około 40 mm długości, jednak odnaleziono zarówno bardzo małe, jak i bardzo duże żuchwy, co dowodzi występowania stosunkowo dużej zmienności, którą autorki uznały za wewnątrzgatunkową. U dorosłych zwierząt w żuchwie znajdowało się prawdopodobnie 20–30 zębów. Uzębienie nie było tekodontyczne, co – w połączeniu z brakiem okna przedoczodołowego – wyklucza przynależność czatkowielli do kladu Archosauriformes. Według analiz filogenetycznych przeprowadzonych przez Borsuk-Białynicką i Evans Czatkowiella jest najbliżej spokrewniona z Protorosaurus – klad obejmujący te rodzaje znajduje się u podstawy drzewa filogenetycznego archozauromorfów i nie jest blisko spokrewniony z innymi taksonami zaliczanymi tradycyjnie do Prolacertiformes, takimi jak Prolacerta, Tanystropheus, Langobardisaurus i Macrocnemus[1].
Nazwa rodzajowa Czatkowiella odnosi się do stanowiska Czatkowice 1, gdzie odnaleziono skamieniałości tego archozauromorfa. Nazwa gatunkowa gatunku typowego, harae, honoruje Ewę Harę z Instytutu Paleobiologii im. Romana Kozłowskiego PAN, która była odpowiedzialna za preparację większości szczątków odkrytych w Czatkowicach[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Magdalena Borsuk-Białynicka, Susan E. Evans. A long-necked archosauromorph from the Early Triassic of Poland. „Palaeontologia Polonica”. 65, s. 203–234, 2009. (ang.).
- ↑ Martín D. Ezcurra, Torsten M. Scheyer, Richard J. Butler. The origin and early evolution of Sauria: reassessing the Permian saurian fossil record and the timing of the crocodile-lizard divergence. „PLOS ONE”. 9 (2): e89165, 2014. DOI: 10.1371/journal.pone.0089165. (ang.).