9. 5.
Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartut. |
Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartčt. |
Šablon:Calendar/Sun1stMonthStartnd. |
9. maj/svibanj (9. 5.) je 129. dan godine po gregorijanskom kalendaru (130. u prijestupnoj godini). Do kraja godine ima još 236 dana.
Događaji
uredi- 1502. – Španski moreplovac Kristifor Kolumbo isplovio iz španske luke Kadis na četvrto i poslednje putovanje u Novi svet.
- 1788. – Parlament Velike Britanije ukinuo trgovinu robljem.
- 1877. – Rumunija proglasila nezavisnost, mesec dana pošto je sklopila savez s Rusijom protiv Otomanskog carstva.
- 1901. – U Melburnu otvoren prvi parlament Australije.
- 1911. – Grupa oficira, učesnici u dvorskom prevratu i ubistvu kralja Aleksandra Obrenovića 1903, u Beogradu osnovala tajnu organizaciju "Ujedinjenje ili smrt", odnosno "Crna ruka".
- 1926. – Amerikanci Ričard Berd i Flojd Benet prvi avionom preleteli Severni pol.
- 1927. – Kanbera postala glavni grad Australije, umesto Melburna.
- 1936. – Italija zvanično okupirala Abisiniju, danas Etiopiju, i italijanskog kralja Vitorija Emanuela III proglasila za cara Abisinije.
- 1945. – Drugi svetski rat: Nemački feldmaršal Vilhelm Kajtel u Berlinu potpisao završni dokument o kapitulaciji i okončanju neprijateljstava. U ime saveznika dokument su potpisali sovjetski maršal Georgij Žukov i britanski general Artur Teder.
- 1945. - ostrvo Gernzi oslobođeno od okupacije Nacističke Nemačke.
- 1946. – Kralj Vitorio Emanuele III abdicirao.
- 1948. – Komunistička partija Jugoslavije odbacila optužbe sovjetskih komunista protiv politike jugoslovenskog rukovodstva. Usledila Rezolucija Informbiroa i višegodišnji politički i ekonomski pritisak sovjetskog bloka na Jugoslaviju.
- 1950. – Ministar inostranih poslova Francuske Rober Šuman uputio poziv za pomirenje Francuske i Nemačke i predložio stvaranje Zajednice za ugalj i čelik, prethodnice Evropske unije. Šumanov plan 1951. potpisalo šest zemalja. Taj dan se obeležava kao Dan evropskih integracija.
- 1952. – Širom Jugoslavije održani masovni protesti zbog Londonskog sporazuma kojim je Zona "A" Slobodne teritorije Trst pripala Italiji.
- 1960. – SAD postale prva zemlja u kojoj su legalizovane pilule za sprečavanje začeća.
- 1976. – Ulrike Majnhof, vođa zapadnonemačke terorističke grupe "Bader-Majnhof", obesila se u zatvorskoj ćeliji.
- 1978. – U parkiranom automobilu u centru Rima nađeno telo bivšeg premijera Italije Alda Mora, kojeg su teroristi "Crvenih brigada" oteli 54 dana ranije.
- 1993. – Rat u BiH: Počeli sukobi hrvatske milicije HVO i pretežno muslimanske Armije BiH u Mostaru, što je dovelo do podele grada na muslimanski i hrvatski deo.
- 1995. – Na kraju trodnevne proslave 50. godišnjice završetka drugog svetskog rata u Evropi i Dana pobede, svetski lideri pozvali na globalno pomirenje. Centralne proslave održane u Parizu i Moskvi.
- 1996. – Joveri Museveni pobedio na prvim predsedničkim izborima u Ugandi posle 16 godina.
- 2001. –.
- Predsedniku Jugoslavije Vojislavu Koštunici u Njujorku uručena nagrada Instituta Istok-Zapad za svetskog državnika godine.
- U haosu koji je na stadionu u Akri, u Gani, nastao kada je policija bacila suzavac na razjarene navijače, 126 ljudi izgubilo život.
- 2002. – U eksploziji nagazne mine tokom proslave Dana pobede, u južnoj ruskoj republici Dagestanu u gradu Kaspijsk, poginule 42, povređeno 150 osoba.
.
Rođenja
uredi- 1800. – John Brown, borac za ukidanje ropstva u SAD.
- 1837. – Adam Opel, osnivač auto-firme "Opel".
- 1860. – J. M. Barrie, škotski književnik († 1937.).
- 1874. – Howard Carter, britanski arheolog.
- 1882. – Džordž Barker, američki slikar (†1965.).
- 1891. – Vladimir Čerina, hrvatski književnik († 1932.).
- 1924. – Bulat Okudzhava, ruski kantautor i šansonjer.
- 1945. – Jupp Heynckes, njemački nogometni trener i igrač.
- 1946. – Candice Bergen, američka glumica.
- 1949. – Billy Joel, američki kantautor.
- 1958. – Slobodan Ćustić, srpski glumac.
- 1963. – Sanja Doležal, hrvatska pjevačica i tv-voditeljica.
- 1963. – Gary Daniels, engleski glumac i umirovljeni kickboksač.
- 1968. – Masahiko Harada, japanski skakač skijaš.
- 1972. – Lisa Ann, američka porno-glumica.
- 1976. – Nenad Jestrović, bivši srpski nogometaš.
- 1977. – Marek Jankulovski, češki nogometaš, makedonskog porijekla.
- 1978. – Leandro Cufré, bivši argentinski nogometaš.
- 1983. – Gilles Müller, luksemburški teniser.
- 1988. – Nemanja Bjelica, srpski košarkaš.
.
Smrti
uredi- 1805. – Fridrih Šiler, nemački pesnik.
- 1850. – Žozef Gejlisak, francuski hemičar.
- 1931. – Albert Abraham Majklson, američki fizičar. (*1859.).
- 1976. – Ulrike Meinhof, njemačka novinarka i jedna od suosnivača terorističke organizacije RAF (* 1934.).
- 1981. – Margaret Lindsay, američka glumica.
- 1986. – Tenzing Norgaj, nepalski planinar. (*1914).
- 2009. – Chuck Daly, američki profesionalni košarkaški trener (* 1930.).
- 2010. – Lena Horne, američka pjevačica, glumica, plesačica i aktivistica za zaštitu ljudskih prava (* 1917.).
.
Blagdani/Praznici
uredi- Evropska unija: Dan Evrope.
- Srpska pravoslavna crkva slavi:.
- Sveštenomučenika Vasilija - episkop Amasijskog.
- Svetog Janićija Devičkog.
- Svetog Stefana - episkopa Permskog.
- Dan pobede nad fašizmom
.
Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar